رسانهها در فرهنگسازی و معرفی توانمندیهای نابینایان نقش کلیدی دارند
رئیس جامعه نابینایان استان یزد در جمع خبرنگاران با تأکید بر نقش رسانهها در فرهنگسازی و ارتقای آگاهی عمومی گفت: رسانهها میتوانند با معرفی توانمندیهای افراد نابینا و کمبینا و انعکاس نیازهای آنان، مسیر دسترسپذیری جامعه را هموار کنند و تحقق این هدف را سرعت ببخشند.
محمدحسین کبیری افزود: این مناسبت فرصتی برای جلب توجه جامعه به افرادی است که در کنار برخورداری از توانمندیهای ارزشمند، نیازهای ویژهای دارند و باید به هر دو جنبه توجه شود.
وی با بیان اینکه رسانهها در جوامع مختلف از عوامل پیشرو در تحولات فرهنگی و اجتماعی هستند، اظهار کرد: رسانهها میتوانند بستری فراهم کنند تا جامعه برای افراد نابینا و کمبینا دسترسپذیرتر، ایمنتر و مناسبتر شود و این افراد نیز مانند سایر شهروندان از امکانات و مزایای زندگی مطلوب بهرهمند شوند.
رئیس جامعه نابینایان استان یزد با اشاره به ابعاد فرهنگی و اجتماعی این موضوع تصریح کرد: رسانهها علاوه بر انعکاس مشکلات و مطالبات افراد دارای معلولیت، باید تواناییها و ظرفیتهای آنان را نیز به جامعه معرفی کنند؛ زیرا توجه به توانمندیها میتواند زمینه حضور مؤثرتر این افراد در عرصههای مختلف را فراهم کند.
کبیری ادامه داد: جامعه نابینایان استان یزد بهعنوان یک تشکل مردمنهاد، ۲ هدف اصلی را دنبال میکند که نخستین آن تلاش برای توانمندسازی بیشتر اعضا و سایر افراد نابینا و کمبینا در استان است و در این زمینه نیز برنامههایی در دستور کار قرار دارد.
وی افزود: هدف دوم، معرفی و دیدهشدن توانمندیهای این افراد است که تحقق آن به همکاری رسانهها، مدیران و بهویژه مجموعه بهزیستی نیاز دارد.
رئیس جامعه نابینایان استان یزد با تأکید بر اهمیت اطلاعرسانی گفت: ممکن است معرفی توانمندیهای افراد نابینا بدون همراهی رسانهها سالها زمان ببرد، اما رسانهها میتوانند این مسیر طولانی را کوتاه کنند و در مدت یک یا دو سال، زمینه شناخت بیشتر جامعه از ظرفیتها و ارزشهای این افراد را فراهم آورند.
کبیری با بیان اینکه مناسبسازی جامعه نباید صرفا به یک گروه خاص محدود شود، اظهار کرد: هدف نهایی باید ایجاد شرایطی باشد که همه افراد، از جمله نابینایان، ناشنوایان، سالمندان و سایر گروههای اجتماعی، بتوانند زندگی راحتتر و ایمنتری داشته باشند.
وی افزود: هنگامی که در برنامهریزیهای شهری و اجتماعی، نیازهای گروههایی که با محدودیتهای بیشتری مواجه هستند در نظر گرفته شود، امکانات ایجادشده به سود سایر شهروندان نیز خواهد بود؛ بنابراین توجه به نیازهای افراد دارای معلولیت، در نهایت به ارتقای کیفیت زندگی همه جامعه کمک میکند.
برگزاری دورههای آموزشی برای توانمندسازی نابینایان و کمبینایان
مسئول بخش نابینایان کتابخانه مرکزی یزد هم با اشاره به برگزاری کارگاهها و دورههای آموزشی مختلف در طول سال بیان کرد: این برنامهها با هدف توانمندسازی نابینایان و کمبینایان، ارتقای مهارتهای فردی و فراهم کردن زمینه حضور مؤثرتر آنان در جامعه برگزار میشود.
سمیه فتاحی، آموزش هوش مصنوعی، خرید آنلاین، مکاتبات اداری ویژه افراد شاغل، مهارتهای هفتگانه رایانه و دورههای هنری را از جمله این برنامهها برشمرد و گفت: آموزش عکاسی، خیاطی، عروسکدوزی، بافت گلیم و تابلوفرش و مکرومهبافی نیز در این مرکز ارائه میشود.
وی ادامه داد: این دورهها علاوه بر ارتقای توانمندیهای فردی، با هدف فراهم کردن زمینه اشتغال و کمک به ایجاد مشاغل خانگی برای نابینایان و کمبینایان برگزار میشود تا این افراد بتوانند از مهارتهای خود برای کسب درآمد استفاده کنند.
کمبود اعتبار، مانع تولید کتابهای صوتی و بریل
وی با اشاره به مشکلات مالی مجموعههای فعال در حوزه فرهنگ اظهار کرد: یکی از چالشهای مهم این مرکز، کمبود اعتبار برای تأمین مواد اولیه و تولید منابع مطالعاتی ویژه نابینایان و کمبینایان است.
فتاحی افزود: کتابخانه از گویندگان مورد نیاز برای تولید کتابهای صوتی و تجهیزات بهروز و تخصصی برای تهیه نسخههای بریل و محتوای چاپی برخوردار است، اما در مرحله تولید، بهویژه برای تأمین کاغذ بریل، با محدودیت مالی مواجه میشود.
وی با درخواست حمایت از مسئولان و خیران، از جمله افراد و مجموعههای فعال در حوزه فرهنگی، ابراز امیدواری کرد با تأمین منابع مالی مورد نیاز، روند تولید کتابهای صوتی و بریل تسهیل شود و نیازهای مطالعاتی افراد نابینا و کمبینا بهتر تأمین شود.
هزینه رفتوآمد، مانع مشارکت روشندلان در برنامههای فرهنگی
مسئول کتابخانه مرکزی نابینایان یزد، هزینه رفتوآمد و شرکت در برنامههای فرهنگی را از دیگر مشکلات مخاطبان این مرکز دانست و گفت: برخی از افراد برای حضور در یک برنامه فرهنگی باید هزینه رفت و آمد کنند که پرداخت چنین مبلغی برای آنان دشوار و گاه فاقد صرفه اقتصادی است.
فتاحی خواستار اتخاذ تدابیری برای کاهش این هزینهها و تسهیل حضور نابینایان و کمبینایان در دورههای آموزشی و برنامههای فرهنگی شد و تأکید کرد حمایت در این زمینه میتواند زمینه بهرهمندی بیشتر این افراد از خدمات فرهنگی و آموزشی را فراهم کند.
مسئول کتابخانه مرکزی نابینایان یزد با اشاره به فعالیت این مرکز در حوزه تولید کتابهای صوتی و بریل و برگزاری دورههای آموزشی برای نابینایان و کمبینایان گفت: با وجود برخورداری از تجهیزات بهروز و ظرفیتهای تخصصی برای تولید محتوای ویژه این افراد، کمبود اعتبار و هزینه بالای تأمین کاغذ بریل، روند تولید منابع مطالعاتی را با مشکل مواجه کرده است.
خانم فتاحی با ارائه گزارشی از وضعیت کتابخانه مرکزی نابینایان یزد اظهار کرد: این مرکز با برخورداری از ۱۶ هزار و ۷۲۵ عنوان کتاب صوتی و ارائه خدمات به ۳۲۳ عضو فعال در سراسر استان، در زمینه تأمین نیازهای مطالعاتی افراد نابینا و کمبینا فعالیت میکند.
وی افزود: خدمات کتابخانه به استان یزد محدود نیست و متقاضیان از استانهای همجوار و دیگر مناطق کشور نیز میتوانند از ظرفیتهای این مرکز استفاده کنند. همچنین در صورت درخواست، امکان تولید کتاب صوتی و کتاب بریل برای متقاضیان فراهم است.
مناسبسازی بدون آموزش شهروندان و دسترسپذیری سامانهها، مشکلات نابینایان را دوچندان میکند
یک روشندل یزدی هم با انتقاد از موانع موجود در مسیر اشتغال و حضور اجتماعی افراد دارای معلولیت بینایی گفت: مناسبسازی معابر بدون آموزش شهروندان، طراحی سامانههای دیجیتال بدون رعایت استانداردهای دسترسپذیری و استفادهنکردن از توانمندی نیروهای نابینا، مشکلات این قشر را افزایش میدهد.
روح الله رنجبر با اشاره به ضرورت تداوم ارتباط رسانهها با جامعه نابینایان افزود: رسانهها میتوانند در طول سال با پیگیری مسائل، مشکلات، توانمندیها و راهکارهای رفع موانع، به فرهنگسازی در جامعه کمک کنند؛ زیرا بیان مشکل بهتنهایی کافی نیست و باید برای حل آن نیز راهکارهای عملی ارائه شود.
تولید کتاب بریل به حمایت و تأمین منابع نیاز دارد
کتابدار بخش نابینایان مرکزی یزد در ادامه با اشاره به مشکلات تولید منابع آموزشی و کتابهای بریل اظهار کرد: در این حوزه، صرف خرید تجهیزات کافی نیست؛ همانطور که خرید یک دستگاه بافندگی برای فردی بدون تأمین نخ و ایجاد بازار فروش، عملاً امکان فعالیت را از او میگیرد، تولید کتاب بریل نیز به تأمین مواد اولیه، پشتیبانی و حمایت مستمر نیاز دارد.
وی با بیان اینکه کتابخانهها از مهمترین مراکز عرضه و استفاده از این منابع هستند، افزود: افزایش بیش از پنجبرابری هزینه کاغذ در فاصله یک سال، تولید کتاب و منابع مورد نیاز نابینایان را با دشواری بیشتری روبهرو کرده است.
این فعال حوزه نابینایان با اشاره به فعالیت یک مجموعه چاپ و تولید منابع بریل در یزد گفت: این مجموعه علاوه بر پاسخگویی به نیازهای داخل استان، برای متقاضیان سایر استانهای کشور نیز خدمات ارائه میکند؛ بهگونهای که حتی استادان دانشگاه در استانهای شمالی کشور برای دریافت منابع مورد نیاز خود با ما ارتباط میگیرند و فایلهایشان را برای آمادهسازی و ارسال در اختیار مجموعه قرار میدهند.
وی ادامه داد: این توانمندی حاصل لطف خداوند، تلاش و پشتکار خود نابینایان و حمایت نهادهایی همچون سازمان بهزیستی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نهاد کتابخانههای عمومی است؛ ازاینرو، همافزایی این دستگاهها برای استمرار فعالیتها ضروری است.
این شهروند نابینا از پیگیری برای تأمین اعتبار تولید منابع بریل خبر داد و گفت: هفته گذشته یکی از کارشناسان حوزه توانبخشی، در پی درخواست مطرحشده، قول پیگیری برای جذب اعتبار در تهران را داد؛ البته تأمین کاغذ و حمایت از فعالیتهای چاپی به همکاری دستگاههای مرتبط، بهویژه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیاز دارد.
مناسبسازی معابر بدون فرهنگسازی کافی نیست
وی در ادامه با انتقاد از وضعیت مناسبسازی معابر برای نابینایان اظهار کرد: گاهی برای تسهیل تردد نابینایان، مسیرهای ویژه و خطوط قابل تشخیص در پیادهروها اجرا میشود، اما به شهروندان آموزش داده نمیشود که موتورسیکلت، خودرو یا وسایل کسبوکار خود را روی این مسیرها قرار ندهند.
این روشندل افزود: وقتی مسیر ویژه نابینایان با وسایل نقلیه و موانع مختلف مسدود میشود، فرد نابینا ممکن است با صورت به زمین بخورد و دچار جراحت شود. تکرار چنین اتفاقهایی علاوه بر آسیب جسمی، فشار روانی زیادی به فرد و خانواده او وارد میکند.
وی با اشاره به اینکه علاوه بر نابینایی، با کمشنوایی نیز مواجه است، گفت: فرد دارای معلولیت برای حضور مستقل در جامعه باید موانع متعددی را پشت سر بگذارد؛ اما وقتی همین موانع به آسیبهای جسمی و روانی منجر میشود، ادامه حضور اجتماعی نیز دشوارتر خواهد شد.
این فعال اجتماعی با یادآوری پیگیریهای انجامشده در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ در شورای شهر یزد اظهار کرد: در آن زمان کلیپی حدود هشتدقیقهای درباره مشکلات مناسبسازی معابر پخش شد و برخی از مسئولان حاضر در جلسه با مشاهده تصاویر و گزارشها از وضعیت موجود مطلع شدند، اما شماری از مشکلات همچنان پابرجاست.
وی با اشاره به وجود چالهها و موانع در معابر گفت: اگر فرد نابینا به دلیل وجود یک چاله یا نبود پوشش مناسب دچار حادثه شود و آسیب جسمی ببیند، باید مشخص شود کدام دستگاه مسئولیت این وضعیت را میپذیرد و چه کسی پاسخگوی خسارتهای واردشده است.
سامانه حملونقل گویای یزد به پیگیری جدی نیاز دارد
این روشندل با اشاره به راهاندازی سامانه گویا و مبتنی بر موقعیتیاب برای حملونقل عمومی یزد گفت: با وجود وعدههای مطرحشده برای مناسبسازی حملونقل شهری، پس از گذشت چند سال همچنان مشکلاتی در این زمینه وجود دارد.
وی افزود: نباید با اعلام اجرای طرحها، این تصور را ایجاد کرد که تمام مشکلات برطرف شده است؛ بلکه لازم است عملکرد سامانهها در عمل بررسی و نواقص آنها برطرف شود.
دسترسپذیری دیجیتال، شرط اشتغال واقعی نابینایان است
وی با اشاره به گسترش خدمات در فضای دیجیتال اظهار کرد: امروز بخش مهمی از فعالیتهای اقتصادی، اداری و اجتماعی در بستر سامانههای الکترونیکی انجام میشود؛ بنابراین اگر برنامهنویسان استانداردهای دسترسپذیری را رعایت نکنند، افراد نابینا حتی با وجود استخدام در یک دستگاه، ممکن است نتوانند وظایف خود را انجام دهند.
رنجبر افزود: وقتی فردی را در یک مجموعه استخدام میکنیم، اما سامانه اتوماسیون اداری یا پلتفرم مورد استفاده آن مجموعه برای نابینایان قابل استفاده نیست، عملاً امکان فعالیت مؤثر را از او میگیریم و عزت نفسش را تحت تأثیر قرار میدهیم.
وی با بیان اینکه این مشکل در برخی سامانههای دستگاههای اجرایی و حتی مجموعههای مرتبط با کتابخانهها نیز وجود دارد، گفت: دسترسپذیری نباید پس از طراحی سامانه بهعنوان موضوعی فرعی مطرح شود؛ بلکه باید از ابتدا در برنامهنویسی و طراحی نرمافزارها مورد توجه قرار گیرد.
معلمان نابینا باید متناسب با توانایی خود به کار گرفته شوند
این فعال حوزه نابینایان با انتقاد از وضعیت اشتغال برخی نیروهای نابینا در آموزشوپرورش اظهار کرد: اما با گذشت حدود یک ماه از آغاز فعالیت مدارس، برخی از آنان هنوز کلاس مشخصی برای تدریس دریافت نکردهاند یا در بخشهایی به کار گرفته شدهاند که تناسبی با توانایی و تخصصشان ندارد.
وی افزود: وقتی یک فرد نابینا توانسته است وارد دانشگاه فرهنگیان شود، تحصیلات دانشگاهی خود را به پایان برساند و به استخدام رسمی آموزشوپرورش درآید، انتظار میرود متناسب با تخصص و توانمندی خود از ظرفیت او استفاده شود.
این روشندل ادامه داد: بهکارگیری نیروی متخصص نابینا در جایگاهی نامتناسب، در حالی که دانشآموزان نابینا برای دریافت جزوه و منابع آموزشی به کمک نیاز دارند، پرسشبرانگیز است. در برخی مدارس امکانات تولید منابع آموزشی با کمک خیران فراهم شده، اما نیروی انسانی متخصص برای استفاده از این ظرفیتها وجود ندارد یا بهدرستی به کار گرفته نمیشود.
وی با تأکید بر ضرورت پاسخگویی مسئولان گفت: باید مشخص شود که استفادهنکردن از ظرفیت نیروهای متخصص نابینا ناشی از ضعف مدیریت است یا مشکل دیگری دارد؛ زیرا اشتغال این افراد نباید صرفاً به صدور حکم استخدامی محدود شود، بلکه باید امکان فعالیت حرفهای و مؤثر نیز برای آنان فراهم باشد.
کتابداران روشندل همچنان با موانع سامانهای مواجهاند
این شهروند نابینا همچنین با اشاره به وضعیت کتابداران نابینا در کتابخانههای عمومی کشور گفت: حدود ۴۸ کتابدار نابینا در کتابخانههای ویژه نابینایان فعالیت دارند و شماری از این کتابخانهها نیز با کمبود نیرو مواجهاند.
وی افزود: وقتی یک کتابدار نابینا برای ثبت کتاب و انجام امور امانتدهی ناچار است از همکار بینای خود کمک بگیرد، استقلال حرفهای و عزت نفس او تحت تأثیر قرار میگیرد؛ در حالی که با اصلاح سامانههای مدیریتی کتابخانهها میتوان بخش مهمی از این مشکل را برطرف کرد.
این فعال حوزه نابینایان با اشاره به پیگیری موضوع از مسئولان مرتبط اظهار کرد: وعدههایی برای حل مشکل سامانه مدیریتی کتابخانههای عمومی تا پایان سال داده شده است، اما انتظار میرود این وعدهها به اقدام عملی منجر شود.
وی با تأکید بر نقش رسانهها در پیگیری مشکلات نابینایان گفت: انتظار ما این است که مسائل این قشر تنها در مناسبتهای خاص مطرح نشود و رسانهها در طول سال، علاوه بر بیان مشکلات، تحقق وعدههای مسئولان را نیز دنبال کنند تا افراد دارای معلولیت بتوانند با حفظ استقلال و عزت نفس در جامعه حضور داشته باشند.
۱۰ درصد ورزشکاران سازمانیافته هیأت عضو تیمهای ملی هستند
رئیس هیأت های ورزش نابینایان و کمبینایان استان یزد با اشاره به حضور ورزشکاران این استان در تیمهای ملی گفت: اکنون ۱۰ درصد ورزشکاران سازمانیافته این هیأت عضو تیمهای ملی هستند؛ آماری که نشاندهنده ظرفیت و توانمندی ورزشکاران نابینا و کمبینای یزد در رشتههای مختلف ورزشی است.
حسین دشتی با اشاره به افتخارات ورزشکاران این هیأت افزود: ورزشکاران نابینا و کمبینای استان در رشتههای مختلف در مسابقات کشوری موفق به کسب رتبه شدهاند و هیأت استان از جایگاه مناسبی در سطح کشور برخوردار است.
وی با بیان اینکه هیأت ورزش نابینایان و کمبینایان استان در رشتههای مختلف ورزشی فعالیت دارد اظهار کرد: رشتههای گلبال برای بانوان و آقایان در ردههای سنی جوانان، بزرگسالان و پیشکسوتان، شنا برای بانوان و آقایان در ردههای جوانان و بزرگسالان و شطرنج برای هر دو گروه از جمله رشتههای فعال این هیأت است.
رئیس هیأت ورزش نابینایان و کمبینایان استان یزد با اشاره به هزینههای این مجموعه اظهار کرد: هزینههای هیأت در سال ۱۴۰۴ حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان بود که نزدیک به یکچهارم این مبلغ به تأمین سرویس رفتوآمد ورزشکاران اختصاص یافت.
دشتی با بیان اینکه ورزشکاران نابینا برای حضور در تمرینها و بازگشت به منزل به خدمات حملونقل نیاز دارند، افزود: این ورزشکاران به دلیل محدودیت در رانندگی، باید از محل سکونت خود تا باشگاه و در مسیر بازگشت، از سرویس رفتوآمد استفاده کنند که هزینه قابل توجهی به هیأت تحمیل میکند.
وی با اشاره به هزینههای مربیان در رشتههای مختلف ورزشی گفت: با وجود افتخارات و ظرفیتهای موجود، هیأت از حمایت کافی بخش صنعت برخوردار نیست و کمکهای دولتی نیز پاسخگوی همه هزینههای ورزش نابینایان و کمبینایان نیست.
ورزش، ضرورتی برای توانمندسازی نابینایان
دشتی با تأکید بر نقش ورزش در توانمندسازی افراد نابینا و کمبینا گفت: اگر ورزش برای افراد عادی فعالیتی پسندیده و مفید است، برای نابینایان ضرورتی اساسی به شمار میرود؛ زیرا ورزش به افزایش تحرک، تقویت جهتیابی، ارتقای اعتمادبهنفس و گسترش ارتباطات اجتماعی آنان کمک میکند.
وی افزود: ورزش زمینه حضور بیشتر نابینایان در عرصههای اجتماعی را فراهم میکند و از این نظر، هیأت ورزش نابینایان و جامعه نابینایان استان دو مجموعه مکمل یکدیگر هستند که برای توانمندسازی و ارتقای جایگاه اجتماعی این افراد تلاش میکنند.
رئیس هیأت ورزش نابینایان و کمبینایان استان یزد با اشاره به اهمیت استفاده از ظرفیتهای انسانی جامعه اظهار کرد: مدیران باید از توانمندی همه افراد جامعه، از جمله افراد دارای معلولیت، در مسیر توسعه استفاده کنند و کنار گذاشتن بخشی از نیروی انسانی به دلیل ناتوانی در فراهم کردن شرایط مناسب، نشانه ضعف در مدیریت منابع انسانی است.
دشتی ادامه داد: افراد نابینا و کمبینا نیز با برخورداری از تواناییها و تخصصهای مختلف میتوانند در عرصههای اجتماعی و اقتصادی نقشآفرینی کنند و وظیفه مدیران است که با شناسایی ظرفیتهای آنان، زمینه مشارکت و حضور مؤثرشان را فراهم آورند.
وی در پایان با تأکید بر نقش رسانهها در معرفی توانمندیهای افراد دارای معلولیت گفت: رسانهها میتوانند با اطلاعرسانی درباره موفقیتهای ورزشی نابینایان و مطالبه حمایت بیشتر از آنان، آگاهی مدیران و جامعه را افزایش دهند و به فراهم شدن فرصتهای برابر برای این گروه کمک کنند.
تاکید بر همکاری همه دستگاهها برموانع سد راه روشندلان
مدیرکل بهزیستی استان یزد در با بیان اینکه حدود ۶ هزار نابینا و کمبینا تحت پوشش این اداره کل هستند گفت: اشتغال و مناسبسازی محیطهای شهری از مهمترین مطالبات جامعه نابینایان است و رفع این مشکلات به همکاری همه دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی و نهادهای مردمی نیاز دارد.
نادر هومنیان افزود: آمار ثبتشده در سامانه بهزیستی، همه جمعیت نابینایان و کمبینایان استان را در بر نمیگیرد و بخشی از افراد، بهویژه کسانی که بر اثر کهولت سن دچار نابینایی یا کمبینایی شدهاند، هنوز تحت پوشش خدمات بهزیستی نیستند؛ بنابراین جمعیت واقعی این گروه بیش از آمار ثبتشده است.
وی با بیان اینکه نابینایی و کمبینایی درجات مختلفی از خفیف تا بسیار شدید دارد، اظهار کرد: جامعه نابینایان استان از گروههای فعال در حوزه توانبخشی است و فعالیتهای این جامعه علاوه بر مرکز استان، در شهرستانها نیز دنبال میشود.
اشتغال، مهمترین چالش جامعه نابینایان
مدیرکل بهزیستی استان یزد، اشتغال را مهمترین چالش جامعه نابینایان دانست و گفت: با وجود شرایط مناسب بازار کار در استان، بخشی از افراد دارای معلولیت، بهویژه نابینایان و کمبینایان، همچنان برای ورود به بازار کار با مشکل مواجه هستند.
هومنیان با اشاره به جمعیت حدود ۶ هزار نفری نابینایان و کمبینایان استان افزود: بر اساس برآوردهای مطرحشده، حدود سه هزار نفر از این جامعه در سن اشتغال قرار دارند و نزدیک به یکهزار نفر از آنان شرایط ورود به بازار کار را دارند؛ با این حال، بخش قابل توجهی از متقاضیان همچنان از فرصت شغلی مناسب برخوردار نیستند.
وی با انتقاد از محدود بودن فرصتهای شغلی متناسب با توانمندیهای نابینایان اظهار کرد: صنعت و دستگاههای دولتی ظرفیت کافی برای استفاده از تواناییهای این افراد ایجاد نکردهاند و لازم است نگاه مسئولان به اشتغال این گروه تغییر کند.
مدیرکل بهزیستی استان یزد با اشاره به تکالیف اشتغال دستگاههای اجرایی گفت: بهزیستی با استفاده از ابزارهایی مانند پرداخت تسهیلات اشتغال، کمک به پرداخت حق بیمه کارفرمایی و حمایت از مشاغل خویشفرمایی، برای ایجاد فرصتهای شغلی تلاش میکند.
وی با بیان اینکه پرداخت تسهیلات بهتنهایی نمیتواند مشکل اشتغال نابینایان را برطرف کند، تصریح کرد: مسئله اصلی، ایجاد فرصتهای شغلی واقعی و متناسب با تواناییهای این افراد است و باید ظرفیتهای موجود در دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی برای بهکارگیری آنان شناسایی شود.
درخواست از دستگاههای اجرایی برای ایجاد فرصت شغلی
مدیرکل بهزیستی استان یزد با اشاره به طرح موضوع اشتغال نابینایان در نشست شورای اشتغال استان گفت: از مدیران دستگاههای اجرایی خواسته شده است ظرفیتهای شغلی موجود در ساختار اداری خود را بررسی و فرصتهای متناسب با توانمندیهای نابینایان را معرفی کنند.
هومنیان افزود: بر اساس گزارشی که جامعه نابینایان استان ارائه کرده است، در برخی بخشها، از جمله حوزه بهداشت و درمان، ظرفیتهایی برای ایجاد فرصتهای شغلی وجود دارد؛ با این حال، حتی اگر تعداد این فرصتها افزایش یابد، باز هم پاسخگوی نیاز همه متقاضیان نخواهد بود.
وی با تأکید بر ضرورت مشارکت خیران در این زمینه اظهار کرد: برخی خیران نیز برای کمک به اشتغال نابینایان اعلام آمادگی کردهاند و لازم است پیشنهادهای عملی و قابل اجرا برای ایجاد کسبوکارهایی ارائه شود که امکان مدیریت و فعالیت در آنها برای این افراد فراهم باشد.
مدیرکل بهزیستی استان یزد همچنین به تدوین پیشنویس پیشنهادی درباره مسئولیتهای اجتماعی شرکتهای غیردولتی اشاره کرد و گفت: در این پیشنهاد، اختصاص بخشی از ظرفیت استخدامی صنایع به افراد دارای معلولیت، با اولویت نابینایان، مورد توجه قرار گرفته است؛ اما این پیشنهاد تاکنون به مرحله اجرا نرسیده است.
هومنیان با اشاره به تجربه برخی کشورها در ایجاد فرصتهای شغلی تخصصی برای نابینایان افزود: میتوان با شناسایی الگوهای موفق و بومیسازی آنها، زمینه اشتغال گروهی از این افراد را فراهم کرد. حتی ایجاد چند ده فرصت شغلی نیز میتواند بخشی از مشکلات این جامعه را کاهش دهد.
وی با تأکید بر نقش رسانهها در ارائه راهکارهای اجتماعی گفت: اشتغال، اعتیاد و طلاق از جمله مسائلی نیستند که دولت یا یک سازمان بهتنهایی بتواند آنها را حل کند؛ بلکه همکاری دستگاههای اجرایی، نهادهای غیردولتی، خیران، رسانهها و سایر بخشهای جامعه برای حل این مسائل ضروری است.
مناسبسازی شهر برای حضور همه شهروندان
مدیرکل بهزیستی استان یزد، مناسبسازی فضاهای شهری و اماکن عمومی را از دیگر موضوعات مهم در ارتقای کیفیت زندگی افراد دارای معلولیت دانست و اظهار کرد: باید شرایطی فراهم شود که همه شهروندان، بهویژه نابینایان و کمبینایان، بتوانند بدون مانع در محیطهای شهری و اماکن عمومی حضور یابند.
هومنیان با اشاره به جایگاه جهانی و گردشگری شهر یزد افزود: توسعه گردشگری مستلزم فراهم کردن زیرساختهای مناسب برای همه گروههای جامعه، از جمله افراد دارای معلولیت و سالمندان است.
اجرای طرحهای پیشگیرانه برای رفع اختلالات نابینایی
مدیرکل بهزیستی استان یزد در ادامه با اشاره به اهمیت پیشگیری از آسیبهای جسمی و روانی گفت: یکی از برنامههای مهم بهزیستی در حوزه پیشگیری از نابینایی و کمبینایی، اجرای طرح آمبلیوپی یا تنبلی چشم است که با هدف شناسایی زودهنگام اختلالات بینایی کودکان و ارجاع آنان برای درمان انجام میشود.
هومنیان با قدردانی از تلاش کارشناسان و دستاندرکاران این طرح اظهار کرد: استان یزد در اجرای طرح آمبلیوپی عملکرد مطلوبی داشته و طبق گزارش ارائهشده، رکورد ۱۲ سال گذشته در این زمینه شکسته شده است.
وی افزود: تشخیص بهموقع مشکلات بینایی و ارجاع کودکان برای درمان میتواند از بروز نابینایی در آینده جلوگیری کند؛ از این رو، استمرار این طرح و آگاهیبخشی به خانوادهها اهمیت زیادی دارد.
مدیرکل بهزیستی استان یزد با اشاره به نقش رسانهها در اطلاعرسانی درباره خدمات پیشگیرانه گفت: بهزیستی امکانات و برنامههای مختلفی برای پیشگیری و ارائه خدمات دارد، اما آگاهی خانوادهها از این خدمات و مشارکت آنان در برنامهها، نقش تعیینکنندهای در اثربخشی آنها ایفا میکند.
ضرورت تغییر نگاه جامعه به افراد دارای معلولیت
هومنیان، فرهنگسازی اجتماعی را از مهمترین رسالتهای رسانهها در حوزه معلولیت دانست و گفت: افراد دارای معلولیت نباید با نگاه ترحمآمیز دیده شوند؛ زیرا معلولیت ممکن است بر اثر عوامل مختلف یا حوادثی مانند تصادفات ایجاد شود و هیچ فردی خواهان قرار گرفتن در چنین شرایطی نیست.
وی افزود: جامعه باید به این باور برسد که افراد دارای معلولیت نیز مانند سایر شهروندان حق دارند از فرصتها، امکانات و ظرفیتهای اجتماعی بهرهمند شوند و نباید به دلیل محدودیتهای جسمی از حضور در عرصههای مختلف محروم بمانند.
مدیرکل بهزیستی استان یزد با تأکید بر اینکه توسعه واقعی بدون مشارکت همه گروههای جامعه محقق نمیشود، اظهار کرد: زمانی میتوان از توسعه سخن گفت که همه افراد، از جمله افراد دارای معلولیت، امکان بهرهمندی از فرصتهای موجود را داشته باشند؛ جامعهای که امکانات آن فقط در اختیار افراد سالم قرار گیرد، هنوز به توسعه فراگیر دست نیافته است.
مناسبسازی دستگاههای اجرایی یزد به ۶۳ درصد رسید
کارشناس دبیرخانه مناسب سازی استان یزد با اشاره به اینکه میزان مناسبسازی دستگاههای اجرایی کشور در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۶ درصد و در استان یزد ۶۳ درصد بوده است گفت: با گذشت حدود ۹ سال از تصویب قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، باید از مرحله آموزش و آگاهسازی عبور کنیم و مطالبهگری و پیگیری حقوق قانونی افراد دارای معلولیت را در دستور کار قرار دهیم.
محمود بهناد با اشاره به ضرورت فراهمکردن شرایط حضور مستقل افراد دارای معلولیت در جامعه افزود: هدف از مناسبسازی، فراهمکردن امکان حضور آزادانه و همراه با حفظ کرامت انسانی برای نابینایان، سالمندان، مادران باردار و دیگر افرادی است که در تردد و استفاده از فضاهای عمومی با محدودیت مواجه هستند.
وی با اشاره به تصویب قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت در سال ۱۳۹۶ اظهار کرد: با وجود گذشت حدود هشت تا ۹ سال از تصویب این قانون و اقدامات انجامشده در حوزه آموزش و آگاهسازی، وضعیت مناسبسازی در کشور همچنان با کاستیهایی مواجه است.
وی ادامه داد: بر اساس ارزیابیهای انجامشده در جشنواره شهید رجایی سال ۱۴۰۳، میانگین مناسبسازی دستگاههای اجرایی کشور ۵۶ درصد بود؛ در حالی که پیشبینی دبیرخانه کشوری، دستیابی به رقم ۸۰ درصد را هدفگذاری کرده بود.
این مسئول با اشاره به وضعیت استان یزد گفت: میزان مناسبسازی دستگاههای اجرایی استان در این ارزیابی به ۶۳ درصد رسید که بالاتر از میانگین کشوری بود؛ با این حال، همچنان فاصله قابل توجهی با وضعیت مطلوب وجود دارد.
وی افزود: در این ارزیابی ۱۲۵ دستگاه اجرایی کشور از نظر شاخصهایی مانند ورودی ساختمان، فضای بهداشتی، سطح شیبدار و آسانسور بررسی شدند که بیشترین ضعف دستگاهها در زمینه مناسبسازی سرویسهای بهداشتی و آسانسورها مشاهده شد.
بهناد ابراز امیدواری کرد با اجرای این مصوبات و تقویت نظارت و مطالبهگری، شرایط مناسبتری برای حضور مستقل و برخوردار از کرامت انسانی افراد دارای معلولیت در جامعه فراهم شود.
خانوادهها غربالگری بینایی کودکان را به مشاهده علائم ضعف بینایی موکول نکنند
کارشناس مسئول پیشگیری از معلولیتهای سازمان بهزیستی یزد با بیان اینکه سال گذشته از مجموع ۶۳ هزار کودک واجد شرایط غربالگری بینایی در استان، ۵۵ هزار نفر معاینه شدند، گفت: خانوادهها نباید منتظر بروز علائم ضعف بینایی در فرزندان خود بمانند، زیرا تنبلی چشم ممکن است بدون نشانه ظاهری باشد و تشخیص دیرهنگام آن، فرصت درمان را از بین ببرد.
عبدالمهدی رفیعینژاد با اشاره به اهمیت برنامه غربالگری بینایی کودکان اظهار کرد: این برنامه سالهاست در سازمان بهزیستی اجرا میشود و هدف آن شناسایی بهموقع اختلالات بینایی و پیشگیری از بروز نابینایی در کودکان است.
کارشناس مسئول پیشگیری از معلولیتهای سازمان بهزیستی یزد با اشاره به برآوردهای علمی درباره شیوع تنبلی چشم اظهار کرد: بر اساس منابع علمی، حدود ۲ تا پنج درصد کودکان ممکن است به این عارضه مبتلا شوند.
وی افزود: انحراف چشم، عیوب انکساری و اختلالاتی که مانع رسیدن نور به شبکیه میشوند، از جمله عواملی هستند که میتوانند در بروز تنبلی چشم نقش داشته باشند، آبمروارید مادرزادی و افتادگی پلک نیز ممکن است با جلوگیری از دریافت مناسب تصاویر، روند تکامل بینایی را مختل کنند.
رفیعینژاد با تأکید بر ضرورت معاینه چشم کودکان در سنین مختلف بیان کرد: معاینات اولیه از بدو تولد و ماههای نخست زندگی اهمیت دارد و بررسی بینایی در سنین سه تا پنج سالگی و پیش از ورود به مدرسه نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: برنامه غربالگری بینایی سازمان بهزیستی، کودکان سه تا ۶ سال را پوشش میدهد و لازم است خانوادهها هر سال فرزندان خود را برای انجام غربالگری به مراکز مربوط مراجعه دهند تا در صورت وجود اختلال، تشخیص و درمان در زمان مناسب انجام شود.
پوشش ۸۸ درصدی غربالگری بینایی کودکان در سال گذشته
رفیعینژاد با اشاره به آمار اجرای این طرح در سال گذشته گفت: از مجموع حدود ۶۳ هزار کودک واجد شرایط، ۵۵ هزار نفر تحت معاینه قرار گرفتند و پوشش غربالگری به حدود ۸۸ درصد رسید.
وی افزود: با توجه به برآورد شیوع ۲ تا پنج درصدی تنبلی چشم، انتظار میرفت شمار بیشتری از کودکان در معرض این اختلال شناسایی شوند، اما در جریان غربالگری سال گذشته حدود ۳۰۰ کودک مبتلا به تنبلی چشم شناسایی شدند.
این کارشناس سازمان بهزیستی با بیان اینکه امسال نیز حدود ۶۰ هزار کودک در گروه سنی هدف قرار دارند، از خانوادهها خواست با مراجعه بهموقع برای غربالگری، در شناسایی زودهنگام اختلالات بینایی فرزندان خود مشارکت کنند.
تشخیص تنبلی چشم نباید به شکایت کودک وابسته باشد
رفیعینژاد با تأکید بر نقش رسانهها در افزایش آگاهی خانوادهها گفت: مهمترین انتظار ما از اصحاب رسانه این است که به خانوادهها اطلاعرسانی کنند تا انجام غربالگری بینایی را به مشاهده علائم ضعف بینایی موکول نکنند.
وی افزود: ممکن است یکی از چشمهای کودک دچار ضعف بینایی باشد، اما کودک با چشم سالم خود محیط را ببیند و فعالیتهای روزمره را انجام دهد؛ در چنین شرایطی، نه خود کودک و نه خانواده او لزوماً متوجه وجود اختلال نمیشوند.
رفیعینژاد تأکید کرد: خانوادهها نباید منتظر شکایت کودک از ضعف بینایی باشند، بلکه باید حتی در صورت نداشتن علائم ظاهری، غربالگری بینایی فرزندان خود را جدی بگیرند.
عبور از نگاه ترحمآمیز به پذیرش حقوق برابر
مجموع مطالبات مطرحشده در نشست یاد شده نشان میدهد که چالشهای نابینایان تنها به محدودیت بینایی یا دریافت خدمات حمایتی خلاصه نمیشود؛ بخش مهمی از مشکلات آنان به محیطی بازمیگردد که برای حضور مستقل و برابر همه شهروندان طراحی نشده است.
وقتی مسیر ویژه نابینایان با موتور و وسایل کسبوکار مسدود میشود، سامانه اداری امکان استفاده مستقل را فراهم نمیکند، کاغذ بریل به دلیل هزینه بالا از دسترس خارج میشود یا فرد نابینا برای یافتن شغل متناسب با توانایی خود با محدودیت روبهروست، مسئله فراتر از یک مشکل فردی است و به نحوه برنامهریزی و ارائه خدمات عمومی ارتباط پیدا میکند.
در چنین شرایطی، اجرای قوانین مناسبسازی، دسترسپذیر کردن سامانههای دیجیتال، حمایت از تولید منابع مطالعاتی، گسترش فرصتهای شغلی و فراهم کردن امکان حضور مستقل در فعالیتهای فرهنگی و ورزشی، از جمله اقداماتی است که میتواند فاصله میان حقوق قانونی و تجربه روزمره نابینایان را کاهش دهد.
شعار هفته عصای سفید، «بیایید با هم شهری بسازیم؛ بیمانع، دسترسپذیر و بدون تبعیض برای همه»، زمانی از یک شعار مناسبتی فراتر میرود که نتیجه آن در زندگی روزمره شهروندان دیده شود؛ در پیادهروهایی که مسیر عبور ایمن هستند، در سامانههایی که همه میتوانند از آنها استفاده کنند، در فرصتهای شغلی برابر و در جامعهای که توانمندی افراد را به رسمیت میشناسد.
ساختن چنین شهری تنها مسئولیت یک دستگاه یا نهاد نیست؛ بلکه به همکاری مدیریت شهری، دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی، مراکز فرهنگی، رسانهها و شهروندان نیاز دارد. شهری که برای نابینایان دسترسپذیر باشد، شهری است که در آن امکان مشارکت مستقل و برابر برای همه بیشتر فراهم شده است.









